het volle stroomnet wordt steeds voelbaarder
Het Nederlandse stroomnet loopt tegen zijn grenzen aan. Dat merken al langer veel ondernemers die willen uitbreiden of elektrificeren, maar inmiddels wordt het probleem ook steeds zichtbaarder bij woningbouw. Nieuwe cijfers van Enexis laten zien hoe groot de uitdaging inmiddels is: voor tienduizenden geplande nieuwbouwwoningen is op dit moment niet direct voldoende capaciteit op het elektriciteitsnet beschikbaar.
Dat klinkt behoorlijk alarmerend. Toch betekent het niet dat deze woningen nooit stroom krijgen. Wel laat het zien dat we anders moeten gaan nadenken over onze energievoorziening. Niet alleen méér elektriciteitsnet aanleggen, maar de beschikbare capaciteit ook slimmer gebruiken.
Waarom zit het stroomnet zo vol?
We gebruiken met z’n allen steeds meer elektriciteit. Woningen gaan van het gas af, auto’s worden opgeladen en bedrijven elektrificeren hun processen. Tegelijkertijd wordt er steeds meer lokaal elektriciteit opgewekt. Hierdoor moet op verschillende momenten veel meer elektriciteit door dezelfde kabels en stations worden vervoerd. Op piekmomenten kan daardoor een tekort aan transportcapaciteit ontstaan: netcongestie.
Dat betekent overigens niet dat er in Nederland te weinig elektriciteit beschikbaar is. Bij netcongestie gaat het om de ruimte om elektriciteit op een bepaald moment via het lokale of regionale net te vervoeren. Zie het als een snelweg: buiten de spits kan er voldoende ruimte zijn, terwijl diezelfde weg tijdens de spits volledig vastloopt.
De omvang van het probleem werd deze week opnieuw duidelijk. Enexis ontving aanvragen voor ruim 140.000 nieuwbouwwoningen die onder een overgangsregeling vallen. Voor ongeveer 54.000 daarvan is direct capaciteit beschikbaar. Voor ruim 85.000 woningen is die capaciteit er op dit moment nog niet en moeten de betrokken projecten wachten op beschikbare ruimte. Enexis sluit normaal ongeveer 25.000 nieuwbouwwoningen per jaar aan.
Wat is er sinds juli veranderd?
Tot 1 juli 2026 reserveerden netbeheerders in veel gebieden een deel van de beschikbare capaciteit voor toekomstige kleine aansluitingen, bijvoorbeeld voor woningen en kleine bedrijven. Sinds 1 juli gebeurt dat niet meer. De beschikbare capaciteit wordt nu verdeeld volgens het landelijke maatschappelijke prioriteringskader.
Dat betekent niet dat woningbouw ineens onderaan de stapel ligt. Integendeel: woningbouw behoort volgens de Autoriteit Consument & Markt tot de maatschappelijke basisbehoeften en kan daarom voorrang krijgen. Initiatieven die direct extra ruimte op het stroomnet creëren, zogenaamde congestieverzachters, staan bovenaan. Daarna volgen essentiële veiligheidsfuncties en maatschappelijke basisbehoeften zoals woningbouw en onderwijs.
Maar daar zit meteen de uitdaging. Voorrang helpt alleen wanneer er daadwerkelijk capaciteit te verdelen is. In sommige gebieden is het net zo zwaar belast dat ook projecten met maatschappelijke prioriteit niet direct kunnen worden aangesloten.
Enexis werkt daarom niet alleen aan nieuwe kabels en elektriciteitsstations. De netbeheerder kijkt ook hoe de capaciteit die er al ligt beter kan worden benut, bijvoorbeeld door stroomverbruik te verschuiven en nieuwe woonwijken netbewuster te ontwerpen. Enexis investeerde in de eerste helft van 2026 22 procent meer dan in dezelfde periode een jaar eerder, maar geeft tegelijkertijd aan dat alleen uitbreiding van het elektriciteitsnet onvoldoende is.
Slimmer omgaan met energie wordt steeds belangrijker
Het volle stroomnet maakt één ontwikkeling heel duidelijk: de energietransitie draait niet meer alleen om zoveel mogelijk duurzame energie opwekken. Het moment waarop je energie opwekt, gebruikt en opslaat wordt minstens zo belangrijk.
Voor een individueel huishouden betekent dit overigens niet dat je bestaande stroomaansluiting ineens ter discussie staat. Heb je al een aansluiting en vraag je geen verzwaring aan, dan blijft die gewoon functioneren. Ook wanneer je bijvoorbeeld een warmtepomp of laadpaal wilt plaatsen, is een zwaardere aansluiting lang niet altijd noodzakelijk. Het is belangrijk om daarom eerst te laten controleren wat binnen de bestaande aansluiting mogelijk is.
Voor bedrijven, nieuwbouwlocaties en grotere projecten kan slim energiebeheer nog belangrijker zijn. Daar kan het verschil tussen de gemiddelde elektriciteitsvraag en een korte vermogenspiek groot zijn. Wanneer meerdere installaties tegelijkertijd veel stroom vragen, kan de aansluiting tegen zijn maximale capaciteit aanlopen, terwijl er op andere momenten juist voldoende ruimte is.
Met een Energy Management System (EMS) kan het verbruik van verschillende installaties beter op elkaar worden afgestemd. Een batterij kan daarnaast, wanneer deze bij de situatie past, energie opslaan en op een ander moment beschikbaar maken. Zonnepanelen kunnen lokale opwek toevoegen en slimme laadoplossingen kunnen voorkomen dat elektrische voertuigen allemaal tegelijkertijd maximaal vermogen vragen. Geen van die technieken creëert op zichzelf extra capaciteit op het openbare elektriciteitsnet, maar samen kunnen ze er in geschikte situaties wel voor zorgen dat de bestaande aansluiting efficiënter wordt benut en piekbelasting wordt beperkt.
Dat is voor ons geen theoretisch verhaal. De Groene Generatie realiseerde eerder voor een tijdelijke locatie met 26 woningen een energiesysteem met zonnepanelen, batterijopslag en een Energy Management System. De combinatie werd zo aangestuurd dat stroompieken konden worden opgevangen en de locatie binnen de beschikbare aansluiting kon functioneren. Het laat zien wat mogelijk kan zijn wanneer je niet alleen naar de aansluiting kijkt, maar naar het volledige energieprofiel van een locatie.
Wat betekent dit voor jou als ondernemer?
Het belangrijkste is misschien wel: wacht niet automatisch op een grotere aansluiting voordat je onderzoekt wat er binnen je huidige situatie mogelijk is.
Heb je als ondernemer plannen om uit te breiden, machines te elektrificeren of een elektrisch wagenpark te laten groeien? Of werk je aan een project waarbij de beschikbare netcapaciteit kleiner is dan de verwachte elektriciteitsvraag? Dan is de eerste stap inzicht krijgen. Wanneer gebruik je veel vermogen? Waar ontstaan de pieken? Kun je verbruik verschuiven? Welke eigen opwek is beschikbaar? En kan opslag of slimme sturing daadwerkelijk verschil maken?
Bij De Groene Generatie kijken we daarom niet direct naar één product. We brengen eerst de aansluiting, het energieverbruik, de piekbelasting, de aanwezige opwek en de toekomstplannen in kaart. Vervolgens bekijken we of maatregelen zoals energieopslag, een EMS, zonnepanelen of slimme laadoplossingen afzonderlijk of juist als combinatie interessant zijn.
Daarbij blijven we realistisch: een batterij of EMS vervangt geen ontbrekende aansluiting en kan niet garanderen dat een netbeheerder extra transportcapaciteit beschikbaar stelt. Maar wanneer het probleem vooral zit in hoge pieken of een te beperkte bestaande aansluiting, kan slimmer omgaan met energie in de juiste situatie wél extra mogelijkheden creëren. Dat is precies waarom maatwerk bij netcongestie zo belangrijk is.
Het stroomnet verandert. De manier waarop we energie gebruiken moet dus mee veranderen.
Loop je met jouw bedrijf of project tegen beperkte netcapaciteit aan? Neem contact op met De Groene Generatie voor een vrijblijvend adviesgesprek. We kijken naar jouw daadwerkelijke energieprofiel en onderzoeken welke mogelijkheden er binnen jouw aansluiting zijn. Zo weet je waar je aan toe bent en welke volgende stap écht bij jouw situatie past.
Jouw wensen staan centraal in onze maatwerk oplossingen
Bij De Groene Generatie staan jouw wensen centraal. Als expert in duurzame energieoplossingen, bieden we advies op maat, perfect afgestemd op jouw behoeften. Klaar om de stap te zetten? Vraag een adviesgesprek aan en laten we samen bellen!
